AHI to nie wszystko | AHI a ryzyko sercowe i wybór leczenia bezdechu

Przez wiele lat najważniejszą liczbą w rozpoznawaniu obturacyjnego bezdechu sennego był wskaźnik AHI, czyli liczba zatrzymań i wyraźnych spłyceń oddechu na godzinę snu. Gdy jednak chodzi o AHI a ryzyko sercowe, ta jedna liczba nie mówi wszystkiego. AHI nadal jest ważny, tylko sam nie opisuje dokładnie, jak bezdech wpływa na serce i cały organizm.

Pod koniec sierpnia, na kongresie Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego ESC 2026, przedstawiono wyniki, które wspierają bardziej indywidualne podejście do pacjenta. To prezentacje kongresowe, które nie przeszły pełnej recenzji jak artykuł, a ich abstrakty nie są na razie publicznie dostępne. Liczby niżej pochodzą z recenzowanych publikacji.

AHI a ryzyko sercowe: dlaczego sama liczba może nie wystarczyć

Dwie osoby mogą mieć takie samo AHI, ale ich bezdech nie musi być jednakowo groźny.

U pierwszej osoby przerwy w oddychaniu mogą być krótkie i powodować niewielkie spadki poziomu tlenu. U drugiej mogą trwać dłużej, prowadzić do głębszego niedotlenienia i mocniej obciążać serce.

W obu przypadkach wynik AHI może wyglądać podobnie. Skutki dla zdrowia mogą być jednak inne.

Dlatego w badaniach nad bezdechem i sercem analizuje się również:

jak głęboko spada poziom tlenu,
jak długo utrzymuje się niedotlenienie,
jak szybko po bezdechu przyspiesza serce,
ile razy dochodzi do wybudzeń,
w jakiej części nocy występują zaburzenia,
czy pacjent ma już choroby serca lub naczyń.

Jak to wygląda w praktyce, pokazuje analiza trzech badań z randomizacją (RICCADSA, ISAACC, SAVE) w European Heart Journal, opublikowana online w sierpniu 2025. Objęła 3549 osób z bezdechem i chorobą serca lub naczyń. W całej grupie CPAP nie zmniejszył liczby poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (16,6% przy CPAP i 16,3% przy zwykłej opiece). Badacze podzielili więc uczestników według tego, jak mocno po bezdechach przyspieszało im tętno i jak duże było obciążenie hipoksyczne, czyli miara tego, jak głęboko i jak długo spada tlen w ciągu nocy.

Działanie CPAP w tych grupach istotnie się różniło. Osobno żaden wynik nie był jednak rozstrzygający. U osób z dużym skokiem tętna albo dużym niedotlenieniem zdarzeń przy CPAP było mniej, u pozostałych nawet nieco więcej.

Spokojnie z wnioskami. To analiza zrobiona po fakcie, wśród sponsorów był ResMed, a około 85% uczestników nie miało dużej senności w dzień, więc nie przypominali typowego pacjenta, który leczy się z powodu objawów. Nie jest to powód, żeby ktokolwiek odstawiał CPAP, który poprawia mu sen i samopoczucie.

Obciążenie hipoksyczne i skok tętna po bezdechu to dziś narzędzia badawcze. Nie są standardem ani w opisie badania snu, ani w raporcie z aparatu CPAP. Jeśli chcesz wiedzieć, jak wygląda twoje niedotlenienie w nocy, zapytaj lekarza, co da się odczytać z twojego badania.

CPAP czy aparat wysuwający żuchwę?

Jedna z analiz przedstawionych na ESC 2026 dotyczyła badania CRESCENT. Porównano w nim dwie metody leczenia obturacyjnego bezdechu sennego.

CPAP, czyli aparat podający powietrze pod odpowiednim ciśnieniem przez maskę,
MAD, czyli indywidualnie dopasowany aparat wewnątrzustny, który podczas snu lekko wysuwa żuchwę i pomaga utrzymać drożność dróg oddechowych.

W analizie uczestniczyło 220 osób z umiarkowanym lub ciężkim bezdechem, nadciśnieniem i podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Mediana wieku wynosiła 61 lat, a mężczyźni stanowili 85,5% uczestników. Wszyscy byli pochodzenia chińskiego. Sami autorzy zwracają uwagę na inną budowę twarzoczaszki w populacjach wschodnioazjatyckich, więc wynik nie musi się przenieść jeden do jednego na pacjentów w Polsce. Według rejestru grantów badanie finansowały instytucje z Singapuru i Australii.

Główny wynik CRESCENT ukazał się w kwietniu w The American Journal of Medicine. Po roku MAD wypadł nie gorzej od CPAP w obniżaniu średniego ciśnienia z całej doby, a ciśnienie w czasie snu spadało przy MAD mocniej. Żadna z metod nie obniżyła jednak całodobowego ciśnienia istotnie w porównaniu ze startem (o 2,3 mmHg przy MAD i o 1,0 mmHg przy CPAP). Cały rok ukończyło 180 z 220 osób.

Badacze sprawdzili też, czy obecność miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej wpływa na odpowiedź na leczenie. Do tej grupy zaliczono osoby z istotną chorobą wieńcową oraz po udarze lub przemijającym ataku niedokrwiennym (TIA). Było ich 145, czyli 66%. Tę analizę zaplanowano z góry, a wyniki ukazały się w czerwcu w European Journal of Preventive Cardiology, jeszcze przed kongresem.

Co wykazała analiza?

U pacjentów, którzy mieli już miażdżycową chorobę sercowo-naczyniową, leczenie aparatem MAD wiązało się z większym obniżeniem ciśnienia niż leczenie CPAP. Ciśnienie mierzono holterem po 6 miesiącach. W porównaniu z CPAP całodobowe ciśnienie skurczowe obniżyło się o dodatkowe 3,41 mmHg, a nocne ciśnienie skurczowe o dodatkowe 5,13 mmHg.

U osób bez rozpoznanej choroby sercowo-naczyniowej nie stwierdzono istotnej różnicy między MAD i CPAP.

To interesujące wyniki, ponieważ sugerują, że stan układu krążenia może wpływać na korzyści z konkretnej metody leczenia bezdechu. Ja czytam je ostrożnie. Podgrupy są małe (bez choroby serca było 75 osób), a test sprawdzający, czy efekt naprawdę różni się między osobami z chorobą serca i bez niej, wyszedł istotny tylko dla nocnego ciśnienia skurczowego. Bez takiego potwierdzenia różnica w jednej podgrupie może być przypadkiem. Autorzy piszą, że jeśli wynik się powtórzy, MAD można by rozważać jako pierwszy wybór u części pacjentów z chorobą miażdżycową, zwłaszcza pochodzenia wschodnioazjatyckiego.

Jest też szczegół, który pasuje do tytułu tego wpisu. Resztkowego AHI autorzy między grupami nie porównywali, bo przy MAD i CPAP mierzono je różnymi metodami. Ciśnienie spadło mocniej przy MAD, ale z tej analizy nie wiadomo, która metoda lepiej poradziła sobie z samymi bezdechami.

Czy to oznacza, że MAD jest lepszy od CPAP?

Nie. Taki wniosek byłby zbyt daleko idący.

Analiza dotyczyła określonej grupy pacjentów i jednego ważnego parametru, czyli ciśnienia tętniczego. Nie porównywano natomiast liczby zawałów, udarów ani zgonów.

Badanie nie pozwala więc powiedzieć, że MAD jest ogólnie lepszy od CPAP. Pokazuje raczej, że najlepsza metoda leczenia może zależeć od konkretnego pacjenta, jego chorób oraz celu terapii.

Dla jednej osoby najważniejsze może być skuteczne ograniczenie liczby bezdechów. Dla innej szczególnie istotna będzie poprawa nocnego ciśnienia, zmniejszenie niedotlenienia albo znalezienie metody, którą będzie w stanie stosować przez całą noc.

Co te wyniki oznaczają dla pacjenta?

Wynik AHI nie powinien być jedyną informacją braną pod uwagę przy ocenie bezdechu i wyborze leczenia. Lekarz może uwzględnić także kilka innych rzeczy.

poziom i czas trwania spadków tlenu,
występowanie nadciśnienia,
chorobę wieńcową, przebyty zawał lub udar,
zaburzenia rytmu serca,
senność i codzienne samopoczucie,
budowę dróg oddechowych,
możliwość regularnego stosowania wybranej metody.

Bardzo skuteczne urządzenie nie przyniesie pełnych korzyści, jeżeli pacjent nie będzie w stanie używać go systematycznie. W CRESCENT mediana używania wynosiła 5,5 godziny na noc przy MAD i 4,9 godziny przy CPAP.

Czy należy samodzielnie zmienić CPAP na MAD?

Nie należy odstawiać CPAP ani zmieniać sposobu leczenia wyłącznie na podstawie wyników jednego badania.

Jeżeli terapia CPAP jest skuteczna i dobrze tolerowana, nowe wyniki nie są powodem do jej przerywania. Jeżeli natomiast pacjent ma trudności z używaniem maski albo leczenie nie daje oczekiwanych efektów, warto porozmawiać z lekarzem o możliwych rozwiązaniach.

Aparat MAD również wymaga odpowiedniej kwalifikacji i indywidualnego dopasowania. Nie jest właściwym rozwiązaniem dla każdego pacjenta.

Kierunek zmian: leczenie dopasowane do człowieka

Prezentacje z ESC 2026 pokazują, w którą stronę idą badania nad bezdechem. Na chorobę patrzy się szerzej niż przez jedną liczbę.

AHI prawdopodobnie pozostanie ważnym elementem diagnostyki. Może jednak stać się jednym z kilku parametrów potrzebnych do oceny ryzyka i wyboru leczenia.

W przyszłości decyzja może coraz częściej wyglądać tak: najpierw określamy, jak bezdech wpływa na organizm konkretnego pacjenta, następnie ustalamy najważniejszy cel terapii, a dopiero później wybieramy odpowiednią metodę.

W skrócie

Samo AHI nie mówi, jak mocno bezdech obciąża serce. Liczą się też głębokość i czas niedotlenienia, reakcja tętna i wybudzenia.
Analiza badania CRESCENT (ESC 2026, European Journal of Preventive Cardiology): u osób z chorobą wieńcową albo po udarze aparat MAD wiązał się z większym spadkiem ciśnienia skurczowego niż CPAP, o 3,41 mmHg w ciągu doby i 5,13 mmHg w nocy (pomiar po 6 miesiącach).
U osób bez takich chorób różnicy nie wykazano. Podgrupy są małe, więc wynik wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.
To nie jest powód, żeby odstawiać CPAP. Badanie mierzyło ciśnienie, a nie liczbę zawałów czy udarów, a po roku w całym badaniu żadna metoda nie obniżyła istotnie ciśnienia całodobowego.
Wniosek praktyczny: wybór metody powinien zależeć od tego, co u danego pacjenta jest największym problemem i co realnie da się stosować przez całą noc.

Źródła

Treści na tej stronie mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji z lekarzem. Jeśli podejrzewasz u siebie bezdech senny albo zastanawiasz się nad zmianą metody leczenia, porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem. Ostatnia aktualizacja: 11.10.2026.